Wydarzenia naukowe

Prof. Stanisław Tabaczyński laureatem nagrody im. Józefa Kostrzewskiego

Prof. dr hab. Stanisław Tabaczyński, członek Polskiej Akademii Nauk, Honorowy Przewodniczący Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych PAN, wieloletni pracownik naukowy Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, został laureatem przyznawanej przez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich oraz Instytut Prahistorii Uniwersytetu Adama Mickiewicza Nagrody imienia Józefa Kostrzewskiego za osiągnięcia naukowe w dziedzinie archeologii.

Poniżej zamieszczamy uzasadnienie zgłoszenia kandydata, przygotowane przez Oddział Warszawski naszego Stowarzyszenia:

Zarząd Oddziału w Warszawie SNAP zwraca się z wnioskiem o przyznanie zaszczytnej Nagrody Imienia Józefa Kostrzewskiego prof. dr hab. Stanisławowi Tabaczyńskiemu za całokształt pracy naukowej.
Stanisław Tabaczyński, profesor zwyczajny doktor habilitowany członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, jak żaden inny z dzisiejszych archeologów polskich odpowiada wzorowi kandydata do tej Nagrody.

Do zdania prof. Janusza Tazbira o profesorze Tabaczyńskim - że posiada on „umiejętność łączenia istotnych osiągnięć badawczych, i to w zakresie daleko wykraczającym poza problematykę archeologii i prahistorii, z efektywną i nader czasochłonną działalnością organizacyjno-naukową” dodać jeszcze należy, że profesor Stanisław Tabaczyński umie skupić różne postacie reprezentujące bardzo odmienne dyscypliny i różne ośrodki nauki światowej wokół pewnych idei – projektów, które okazują się ważne dla rozwoju archeologii jako nauki. Na podkreślenie zasługuje również różnorodność światopoglądowa członków wspomnianych zespołów.
Zainteresowania badawcze profesora Stanisława Tabaczyńskiego, którym poświęcił się rozpoczynając studia i pracę w Poznaniu, wiązały się z zagadnieniami wczesnego średniowiecza Polski, początkowo z problematyką stosunków towarowo-pieniężnych w Polsce wczesnośredniowiecznej oraz zagadnieniami metodologii i metodyki badań archeologicznych.
Zajmował się również problematyką powstawania i rozwoju wczesnośredniowiecznych ośrodków grodowych i miejskich. Miało to związek z licznymi pracami terenowymi w Polsce początkowo w ramach tak zwanych badań millenijnych - uczestniczył lub kierował wykopaliskami Poznaniu, Wrocławiu, Biskupinie, Kołobrzegu, na „Grodach Czerwieńskich” i w Nakle nad Notecią, później przez kilka sezonów w Sandomierzu, kierując tam Pracownią Archeologiczną Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN - obecnie Instytut Archeologii i Etnologii PAN (pod jego kierunkiem powstała dwutomowa monografia badań Sandomierza).
Szerokie horyzonty badawcze, twórcze rozwijanie osiągnięć polskiej szkoły archeologii średniowiecza (prof. Tabaczyński jest uczniem prof. Witolda Hensla), pasja badawcza „archeologa-terenowca” i świetna znajomość języków obcych pozwoliła Stanisławowi Tabaczyńskiemu na zaprezentowanie w Europie polskiej archeologii w czasach, gdy ze względu na nowatorskie podejście do problematyki badań, na stosowanie nowoczesnych studiów interdyscyplinarnych oraz zaawansowanych metod badawczych w terenie, była ona niezwykle atrakcyjna dla badaczy widzących kryzys tradycyjnej „klasycznej” archeologii zachodnioeuropejskiej.
W latach sześćdziesiątych XX wieku Stanisław Tabaczyński brał udział, lub kierował pracami w badaniach nad początkami Wenecji (na wyspie Torcello) – współpraca z prof. Gian-Piero Bognettim – dyrektorem Instytutu Historii Społeczeństwa i Państwa Weneckiego (Fondazione Georgio Cini), nad osadnictwem wczesnośredniowiecznym w Lombardii (Castelseprio), nad opuszczonymi wsiami we Francji (Montaigut, Saint-Jean-le Froid, Condorcet i Dracy), a także na dwóch stanowiskach w Algerii.
Te prace, poparte publikacjami, przyniosły mu wysoką ocenę w oczach archeologów i historyków Zachodu., zwłaszcza ze środowiska włoskiego, czego wyraz znajdujemy później w wieloletnich, wspólnych polsko włoskich pracach wykopaliskowych (pod jego kierunkiem) i wspólnych projektach badawczych. Po Torcello były wykopaliska w Lombardii Mniejszej (Capaccio Vecchia, w prowincji Salerno i Civita’ di Ogliara w prowincji Avellino.
Polsko-włoskie prace archeologiczne stanowią we Włoszech podręcznikowy przykład wykopalisk, jak się to tam określa „stratygraficznych”, a profesor Tabaczyński jest jej klasykiem.
Polsko-włoska współpraca (w ramach Włoskiej Rady Badań naukowych oraz Polskiej Akademii Nauk), głównie dzięki inicjatywom i wkładowi pracy profesora Stanisława Tabaczyńskiego doprowadziła do stworzenia Polsko-włoskiej interdyscyplinarnej grupy roboczej, której zadaniem było rozwijanie nowych metod w badaniach archeologicznych oraz studia nad ochroną dziedzictwa kulturowego. W ten sposób powstała seria tomów o nazwie: Teoria i praktyka badań archeologicznych (1986-1998). Na podkreślenie zasługuje fakt, że publikacja ta została wydana po włosku, polsku i po angielsku.
Na rozwój kierunków badawczych profesora Tabaczyńskiego duży wpływ wywarła współpraca z wybitnym historykiem Fernandem Braudelem z Ecole Pratique des Hautes Etudes. Owocowały kontakty z francuską Szkołą „Annales” o najwyższym poziomie intelektualnym i naukowym. Stanisław Tabaczyński współpracował także z Jean-Claude Gardinem (Musée Guimet) oraz z Mauricem Godelierem z Maison des Sciences de l’Homme jednym z czołowych antropologów europejskich..
Profesor Stanisław Tabaczyński jest autorem ponad 150 publikacji naukowych (w tym kilka niezwykle istotnych dla archeologii Polski), redaktorem wielu serii i monografii zespołowych. Wykładał na uniwersytetach w Poznaniu, Warszawie, Łodzi i Lublinie oraz w Paryżu (I) na Sorbonie, Rzymie, Witerbo, Lecce i Syrakuzach, głównie archeologię średniowiecza Europy Środkowej i problemach badań stanowisk wielowarstwowych. Miał odczyty w Genui, Sienie, Mediolanie, Ponticagnano, Palermo, Bari, Salerno, Lecce we Włoszech, w Sandomierzu i Zawichoście w Polsce oraz w Nowogrodzie w Rosji. Wykształcił sporą grupę magistrów i doktorów archeologii, a przy tym grono sprawnych archeologów terenowych. Jest członkiem polskich i zagranicznych towarzystw naukowych. Przez kilka lat był polskim przedstawicielem w Europejskiej Fundacji Nauki.
O dużych możliwościach naukowo-badawczych profesora Tabaczyńskiego świadczy fakt, że jedna z jego książek poświęcona jest neolitowi.
Szczególnie istotnym kierunkiem badań i przedmiotem prac naukowych Stanisława Tabaczyńskiego stała się teoria kultury i metodologia badań archeologicznych. W tej dziedzinie wniósł on wiele do dorobku polskiej myśli naukowej, a przy tym, jak już podkreślono, stworzył zespoły, które opracowywały konkretne zagadnienia o tym charakterze. Z jego inicjatywy powstał także w ówczesnym Instytucie Historii Kultury Materialnej PAN Zakład Metodologii Badań Archeologicznych, rozwijający studia nad wspomnianymi zagadnieniami.
Prof. Stanisław Tabaczyński jest niezwykle sumiennym i wymagającym w stosunku do siebie badaczem, jest również bezkompromisowy w egzekwowaniu wszelkich wymogów nowoczesnych badań naukowych, zarówno w terenie jak i w studiach gabinetowych. Doświadczają tego jego podwładni, studenci i uczniowie, ale doświadczają także z jego strony wielu oznak życzliwości.
Obecnie profesor Tabaczyński, mimo przejścia na emeryturę, jest nadal czynny naukowo – jako Przewodniczący Komitetu Nauk Pra- i Protohistorycznych w ramach Wydziału I PAN - Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk, aktywny członek Rady Naukowej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz innych gremiów.
Podsumowując powyższe, jedynie wycinkowe, zaprezentowanie osiągnięć naukowych profesora Stanisława Tabaczyńskiego z pełnym przekonaniem pragniemy zaznaczyć, że jest on osobą jak najbardziej predestynowaną do Nagrody Imienia Józefa Kostrzewskiego. Sądzimy nawet, że wręczenie profesorowi Stanisławowi Tabaczyńskiemu tej Nagrody stanowić będzie honor dla Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich.