Pismo SNAP do Kongresu Kultury Polskiej w sprawie braku uwzględnienia problematyki ochrony dziedzictwa archeologicznego w obradach kongresowych
Pismo SNAP do Kongresu Kultury Polskiej w sprawie braku uwzględnienia problematyki ochrony dziedzictwa archeologicznego w obradach kongresowych
Prof. Piotr Sztompka
Przewodniczący Rady Programowej
Kongresu Kultury Polskiej 2009
Warszawa, 22 września 2009 r.
Wielce Szanowny Panie Profesorze,
Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich z satysfakcją wita poświęcenie przez Kongres Kultury Polskiej specjalnego sympozjum systemowi ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce. Stowarzyszenie zgadza się z zasadniczymi tezami raportu o systemie ochrony dziedzictwa kulturowego, który zarówno trafnie identyfikuje przyczyny obecnej słabości tego systemu, jak i słusznie przewiduje narastające zagrożenia dla dziedzictwa kulturowego wynikające z dalszego kierunku transformacji społeczno-ekonomicznych.
Równocześnie jednak Stowarzyszenie wyraża zaniepokojenie faktem, że zarówno do grona osób przygotowujących ten raport, jak też i do grona osób wypowiadających się w czasie tego sympozjum nie zostali zaproszeni specjaliści w dziedzinie ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym. Dziedzictwo archeologiczne jest bowiem specyficzną kategorią dziedzictwa kulturowego, ze względu na swój charakter szczególnie narażoną na nieodwracalne zniszczenie zarówno w aspekcie autentycznej substancji zabytkowej, jak i niematerialnych wartości kulturowych i naukowych. Przemiany ustrojowe przyniosły w naszym kraju nowe zagrożenia dla dziedzictwa archeologicznego, z którymi nie potrafimy się uporać ani pod względem organizacyjnym ani legislacyjnym. Wśród tych zagrożeń są między innymi zarówno szeroko zakrojone inwestycje budowlane, jak i amatorskie poszukiwania numizmatów czy militariów ukrytych w ziemi. Mamy także do czynienia z zagrożeniami, które co prawda nie naruszają samej substancji dziedzictwa archeologicznego, ale niszczą jego autentyczne wartości zabytkowe, takimi chociażby jak masowe wnoszenie makiet i rekonstrukcji pradziejowych czy średniowiecznych budowli, zastępujące rzeczywistą ochronę dziedzictwa archeologicznego i odwracające uwagę od problemów konserwatorskich. Te i inne zjawiska winny zdaniem naszego Stowarzyszenia stać się przedmiotem uwagi Kongresu Kultury Polskiej. Zachowanie i mądre wykorzystanie dziedzictwa archeologicznego nie jest bowiem sprawą tylko archeologów, ale kwestią istotną dla całego społeczeństwa. Brak uwzględnienia tej problematyki w obradach Kongresu i w raporcie o systemie ochrony dziedzictwa kulturowego uważamy zatem za poważny błąd, uniemożliwiający dokonanie pełnej oceny sytuacji aktualnej i perspektyw ochrony i wykorzystywania dziedzictwa kulturowego w naszym kraju.
Z wyrazami szacunku
Prezes Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich
Dr hab. Zbigniew Kobyliński, prof. UKSW
