Wydarzenia naukowe
Informacja z działalności Komisji do spraw archiwizacji i przechowywania zabytków archeologicznych
Komisja została powołana na mocy uchwały nr 1 Zarządu Głównego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, z dnia 8 listopada 2007 roku. Podstawą prawną jej utworzenia jest paragraf 34, punkt 7 statutu SNAP („Do kompetencji Zarządu Głównego należy… Tworzenie w miarę potrzeby przy Zarządzie Głównym i rozwiązywanie stałych lub doraźnych komisji problemowych, powoływanie ich przewodniczących oraz uchwalanie regulaminu ich działania”). W punkcie 2 ww. uchwały ZG SNAP wymieniono przewodniczących, w tym mgr Sławomira Sałacińskiego z Oddziału w Warszawie, jako przewodniczącego komisji ds. archiwizacji i przechowywania zabytków archeologicznych.
Prace rozpoczęto od konsultacji w sprawie składu komisji. W marcu (10.03.) 2008 roku skład ten przedstawiono Zarządowi Głównemu SNAP do akceptacji.
Do komisji weszli:
- prof. dr hab. Jerzy Libera – Instytut Archeologii UMCS w Lublinie
- mgr Wojciech Piotrowski z Muzeum Archeologicznego w Biskupinie
- mgr Barbara Sałacińska – starszy kustosz w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie
- mgr Jerzy Siemaszko – starszy kustosz w Muzeum Okręgowym w Suwałkach
- mgr Jarosław Sobieraj – kustosz w Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
W trakcie prac komisji akces swój zgłosili – Grzegorz Sowiński z Gdańska i dr Rafał Zapłata z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.
W pierwszym etapie ustalono wstępny zakres prac nad rysem historycznym dotyczącym działalności różnych instytucji archeologicznych (przede wszystkim muzeów) w kwestii magazynowania zbiorów – głównie masowych i opracowywania wyników dawnych badań, rodzajem bazy magazynowej funkcjonującej w tych ośrodkach, postulatami wiążącymi się z modernizacją zaplecza magazynowego, problematyką inwentaryzacji i katalogowania zbiorów oraz dostępności do poszczególnych jednostek i zespołów. Za nie mniej ważne oceniono próby określenia stanu faktycznego dokumentacji wyników z dawnych badań „priorytetowych” stanowisk archeologicznych (Biskupin, Krzemionki Opatowskie, świętokrzyskie i mazowieckie centra metalurgiczne i in.) oraz przedstawienie różnych rodzajów elektronicznych baz danych dotyczących zarówno zabytków, jak i dokumentacji z dawnych badań stosowanych w ośrodkach archeologicznych w Polsce.
Wyżej wymieniony zakres działalności komisji przekazano w formie pisemnej Zarządowi Głównemu SNAP (10.03.2008 r.).
W okresie kwiecień – lipiec 2008 roku trwały konsultacje ww. zagadnień w obrębie komisji i prace nad stworzeniem ankiety problemowej adresowanej do oddziałów SNAP, ośrodków muzealnych, konserwatorskich, uczelnianych i akademickich, poruszającej sprawy archiwizacji i przechowywania zabytków archeologicznych. Ankietę rozesłano, głównie drogą elektroniczną do wielu instytucji w Polsce (od 06.08.2008 r.). Została ona również umieszczona na stronie internetowej SNAP, na której nadal jest dostępna. Wystosowano prośbę o wszelkie uwagi mogące ją poprawić, uzupełnić, przemodelować i naturalnie opracować i odesłać komisji do dalszego analizowania.
Zgodnie z regulaminem działania komisji problemowych SNAP (uchwała nr 1 z dn. 8 listopada 2007 roku ZG SNAP) zasięgano również opinii przedstawicieli środowiska archeologicznego na główne tematy z programu tematycznego komisji i tez zaprezentowanej ankiety. Zarówno program, jak zakres i stopień szczegółowości ankiety zostały pozytywnie ocenione przez specjalistów z grona muzealników, konserwatorów i innych badaczy mających do czynienia ze zbiorami archeologicznymi i ich dokumentacją.
W harmonogramie prac komisji, który przedstawiono ZG SNAP (pismo z dnia 02.06.2008 r.) zaplanowano na okres listopad – grudzień 2008 roku opracowywanie wyników ankiety i rozpoczęcie, głównie w ramach SNAP dyskusji zmierzającej do próby ich podsumowania. Ten, jeden z najważniejszych etapów działalności komisji musi zostać jednak przesunięty. Konieczność ta wynika z bardzo powolnego uzyskiwania informacji i odpowiedzi na pytania-tezy rozesłanej ankiety. W niektórych ośrodkach napotkaliśmy na brak zainteresowania i chęci zaangażowania się w prace problemowe komisji, wchodzono z nami w dyskusję na temat kompetencji i roli stowarzyszenia w tego typu działalności w skali krajowej. Z innych instytucji z kolei napływały do nas sygnały popierające program komisji, wykazujące wolę współpracy, ale jednocześnie postulujące wydłużenie terminu przekazywania wyników ankiety do końca półrocza 2009 roku, motywując to chęcią jej przygotowania na odpowiednim stopniu szczegółowości i w okresie niekolidującym z funkcjonowaniem ośrodków. Materiały pozyskane przez komisję są rezultatem osobistego zaangażowania członków komisji (głównie muzealników) i nie mogą stanowić podstawy do wyciągania wniosków ogólniejszej natury, przy założeniu, że efektem finalnym mają być podsumowania w skali ogólnopolskiej.
Komisja będzie więc nadal czynić starania o zebranie odpowiedniej puli informacji dotyczących spraw archiwizacji zbiorów archeologicznych, jednocześnie apelując o aktywizację również w obrębie oddziałów SNAP. Niestety należy się liczyć z wieloma trudnościami w pozyskiwaniu danych, proces ten jest żmudny i czasochłonny, a potencjalne rezultaty mogą nie spełnić oczekiwań. Przy założeniu takiego scenariusza trzeba brać pod uwagę wariant, że prace komisji mogą się w rezultacie przekształcić w działania teoretyczne.