Europejskie Stowarzyszenie Archeologów - Kodeks Praktyki
Europejskie Stowarzyszenie Archeologów - Kodeks Praktyki
Preambuła
Dziedzictwo archeologiczne, jak stwierdzono w artykule 1 Europejskiej konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego z roku 1992, jest dziedzictwem całej ludzkości. Archeologia jest badaniem i interpretacją tego dziedzictwa dla dobra całego społeczeństwa. Archeolodzy są interpretatorami i zarządcami tego dziedzictwa, działając w imieniu innych ludzi. Zadaniem niniejszego Kodeksu jest ustanowienie norm postępowania, którymi kierować się będą członkowie Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów podczas wypełniania przez nich swych obowiązków zarówno wobec społeczeństwa, jak i wobec wykonujących ten sam zawód kolegów.
1. Archeolodzy i społeczeństwo
1.1. Wszelkie prace archeologiczne powinny być prowadzone w zgodzie z duchem Karty ochrony i zarządzania dziedzictwem archeologicznym przyjętej przez ICOMOS w roku 1990.
1.2. Obowiązkiem każdego archeologa jest zapewnienie, wszelkimi zgodnymi z prawem sposobami, zachowania dziedzictwa archeologicznego.
1.3. By osiągnąć ten cel, archeolodzy podejmą aktywną działalność w celu informowania szerokiej opinii publicznej, na wszystkich poziomach, o celach i metodach archeologii w ogóle oraz o konkretnych przedsięwzięciach badawczych w szczególe, używając przy tym wszelkich pozostających w ich dyspozycji technik informacyjnych.
1.4. W przypadkach, gdy zachowanie dziedzictwa jest niemożliwe, archeolodzy zapewnią, że badania zostaną przeprowadzone na najwyższym poziomie zawodowym.
1.5. Podczas realizowania tego rodzaju przedsięwzięć badawczych, archeolodzy będą przeprowadzać, wszędzie, gdzie to możliwe i w zgodzie z wszelkimi kontraktowymi zobowiązaniami, wstępne oceny ekologicznych i społecznych konsekwencji ich prac dla społeczności lokalnych.
1.6. Archeolodzy nie będą się angażować lub pozwalać na łączenie ich nazwisk z jakąkolwiek formą działalności związanej z nielegalnym obrotem starożytnymi zabytkami i dziełami sztuki, objętymi uchwaloną przez UNESCO w roku 1970 Konwencją o środkach zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przekazywaniu własności dóbr kultury.
1.7. Archeolodzy nie będą się angażować lub pozwalać na łączenie ich nazwisk z jakąkolwiek wpływającą na dziedzictwo archeologiczne działalnością, która prowadzona jest dla handlowego zysku czerpanego bezpośrednio z dziedzictwa archeologicznego lub która eksploatuje owo dziedzictwo.
1.8. Archeolodzy są odpowiedzialni za zwracanie uwagi właściwych władz na zagrożenia dziedzictwa archeologicznego, włączając w to rabowanie stanowisk i zabytków i nielegalny handel starożytnymi zabytkami oraz za wykorzystywanie wszelkich, pozostających do ich dyspozycji środków dla zapewnienia podjęcia w takich przypadkach działań przez właściwe władze.
2. Archeolodzy i ich zawód
2.1. Archeolodzy będą prowadzić swe prace na najwyższym poziomie, ustalonym przez ich środowisko zawodowe.
2.2. Archeolodzy mają obowiązek ciągłego uzupełniania swych informacji na temat rozwoju wiedzy i metodologii w dziedzinie ich specjalizacji, oraz w dziedzinie technik prac terenowych, konserwacji, upowszechniania informacji oraz w innych pokrewnych dziedzinach.
2.3. Archeolodzy nie będą podejmowali się realizacji przedsięwzięć badawczych, do których nie są odpowiednio przeszkoleni lub przygotowani.
2.4. Program badań powinien zostać sformułowany jako zasadniczy wstęp do każdego przedsięwzięcia badawczego. Przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia należy poczynić także przygotowania dla zapewnienia przyszłego przechowywania i opieki nad znaleziskami, próbkami oraz dokumentacją w dostępnych dla społeczeństwa magazynach (muzeach, zbiorach archiwów, etc.).
2.5. Właściwa dokumentacja, wykonana w zrozumiałej i trwałej formie, powinna powstawać podczas wszelkich badań archeologicznych.
2.6. Odpowiednie sprawozdania z wszelkich badań archeologicznych winny być sporządzane i udostępniane całej społeczności archeologicznej z minimalnym opóźnieniem za pomocą odpowiednich konwencjonalnych i/lub elektronicznych sposobów publikowania, po upływie wstępnego okresu poufności, nie przekraczającego sześciu kalendarzowych miesięcy.
2.7. Archeolodzy będą mieli prawo pierwszeństwa publikacji w odniesieniu do przedsięwzięć badawczych, za które byli odpowiedzialni, w uzasadnionym czasie, nie przekraczającym dziesięciu lat. W okresie tym będą oni udostępniali wyniki swych badań tak szeroko, jak tylko to możliwe i będą życzliwie rozpatrywać prośby o udzielanie informacji ze strony swych kolegów i studentów, pod warunkiem, że nie będzie to stało w sprzeczności z prawem pierwszeństwa publikacji. Po upływie dziesięciu lat dokumentacja powinna być ogólnodostępna do analizy i publikacji przez innych.
2.8. Należy uzyskać pisemne pozwolenie na wykorzystywanie w jakiejkolwiek publikacji oryginalnego materiału i wskazanie źródła jego pochodzenia.
2.9. Podczas rekrutowania zespołu dla celów realizacji przedsięwzięć badawczych, archeolodzy nie powinni stosować jakiejkolwiek formy dyskryminacji ze względu na płeć, religię, wiek, rasę, inwalidztwo, czy preferencje seksualne.
2.10. Zarządzanie wszelkimi przedsięwzięciami badawczymi musi uwzględniać państwowe zasady odnoszące się do warunków zatrudnienia i bezpieczeństwa pracy.
przyjęty podczas konferencji w Goeteborgu w 1998 r.
1. Archeolodzy powinni gwarantować, że rozumieją ramy prawne regulujące działalność archeologiczną w danym kraju i działają w ich granicach.
2. Archeolodzy muszą gwarantować, że udzielają najlepszych możliwych porad inwestorom i planistom, nie powinni zaś doradzać w kwestiach wykraczających poza ich wiedzę i kompetencje.
3. Archeolodzy powinni gwarantować, że rozumieją strukturę archeologicznych ról i odpowiedzialności, relacje pomiędzy tymi rolami i ich miejsce w strukturze.
4. Archeolodzy powinni unikać konfliktów interesów pomiędzy rolą doradztwa w charakterze czynnika regulacyjnego, a podejmowaniem (lub oferowaniem podejmowania) prac o charakterze komercyjnym.
5. Archeolodzy nie powinni zgłaszać oferty przeprowadzenia prac komercyjnych, do wykonania których oni lub ich organizacja nie posiadają odpowiedniego wyposażenia, personelu lub doświadczenia.
6. Archeolodzy powinni stosować odpowiednie systemy zarządzania przedsięwzięciem i kalkulacji kosztów w odniesieniu do prac, których się podjęli.
7. Archeolodzy powinni stosować się do uznanych norm zawodowych przyjętych dla prac archeologicznych.
8. Archeolodzy powinni stosować się zarówno do odpowiedniego prawa, jak i do norm etycznych na polu konkurencji pomiędzy organizacjami archeologicznymi.
9. Archeolodzy zaangażowani w komercyjne prace archeologiczne powinni gwarantować, że wyniki tych prac będą we właściwy sposób podsumowane i udostępniane publicznie.
10. Archeolodzy zaangażowani w komercyjne prace archeologiczne powinni gwarantować, iż dane archeologiczne nie są zatajane (przez inwestorów lub organizacje archeologiczne) z powodów komercyjnych.
11. Archeolodzy zaangażowani w komercyjne prace archeologiczne powinni być świadomi potrzeby utrzymania akademickiej spoistości archeologii, w obliczu tendencji do rozdrobnienia w komercyjnym systemie organizacji.
12. Archeolodzy zaangażowani w kierowanie komercyjnymi pracami archeologicznymi powinni być świadomi ich odpowiedzialności w dziedzinie płac, warunków zatrudnienia, szkolenia i możliwości rozwoju zawodowego archeologów, w relacji do skutków jakie konkurencja pomiędzy organizacjami archeologicznymi wywiera na te aspekty życia.
13. Archeolodzy zaangażowani w komercyjne prace archeologiczne powinni uznawać potrzebę demonstrowania inwestorom i szerokiemu ogółowi korzyści płynących ze wspierania prac archeologicznych.
14. Tam, gdzie istnieje archeologia kontraktowa, wszyscy archeolodzy, a zwłaszcza ci, którzy zajmują pozycje wpływowe, powinni promować zastosowanie niniejszego kodeksu i promować rozwój środków, które sprawiałyby, że będzie on działał efektywnie, a zwłaszcza adekwatnego systemu regulacji.
